پیشرفت شتابان علوم شناختی، علوم اعصاب و فناوریهای مرتبط، فرصتها و چالشهای جدیدی را برای توسعه قابلیتهای راهبردی و حاکمیتی ایجاد کرده است. با توجه به گستردگی این حوزهها، شناسایی و اولویتبندی فناوریهایی که از قابلیت و جذابیت بیشتری برای کاربردهای آینده برخوردارند، میتواند در جهتدهی به سیاستگذاری و برنامهریزی پژوهشی و فناورانه مؤثر باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویتبندی حوزههای بالقوه قابلیت و فناوریهای کلیدی علوم شناختی و علوم اعصاب با کاربردهای حاکمیتی، دفاعی و امنیتی و با رویکرد آیندهنگاری فناوری و با افق زمانی دهساله انجام شد. پژوهش در دو مرحله اصلی انجام گرفت. در مرحله نخست، با استفاده از مرور نظاممند و ساختاریافته اسناد و منابع، روندها، فناوریهای نوظهور، حوزههای کاربردی و قابلیتهای بالقوه مرتبط با علوم شناختی و علوم اعصاب شناسایی و استخراج شدند. در مرحله دوم، با استفاده از رویکرد «هنر ممکن»، حوزههای بالقوه قابلیت (PCA) و فناوریهای کلیدی (KTA) شناسایی و بر اساس دو معیار امکانپذیری و جذابیت، ارزیابی و اولویتبندی شدند. ارزیابیها توسط یک پنل پنجنفره از خبرگان دارای سوابق تخصصی در حوزههای آیندهپژوهی، مهندسی پزشکی و علوم شناختی انجام شد. پس از بحث و بررسی مشترک اعضای پنل و رفع ابهامات احتمالی درباره فناوریهای مورد ارزیابی، امتیازات نهایی محاسبه و میانگینگیری شد. یافتهها نشان داد که توسعه فناوری تراشههای عصبی، استفاده از فناوری رابط مغز و رایانه برای کشف گذرواژه ذخیرهشده در ذهن، و پیادهسازی الگوریتمهای یادگیری فراشناختی از جمله حوزههای دارای بالاترین اولویت بودند. همچنین، ترکیب علوم شناختی با حوزههایی مانند علم اطلاعات و جامعهشناسی بهعنوان یکی از حوزههای دارای جذابیت و امکانپذیری بالا شناسایی شد. تحلیل تطبیقی منابع نیز نشان داد که کشورهای پیشرو، با وجود تفاوت در رویکردها و اولویتها، توجه فزایندهای به تبدیل دستاوردهای علوم شناختی و علوم اعصاب به قابلیتهای راهبردی، دفاعی و امنیتی دارند. در مجموع، نتایج پژوهش نشان میدهد که اولویتبندی نظاممند فناوریهای شناختی بر اساس امکانپذیری و جذابیت میتواند مبنایی برای جهتدهی به سرمایهگذاریها، برنامهریزی پژوهشی و تدوین نقشه راه فناورانه در افق آینده فراهم کند.
Saeidi M, Mohammadian A. Identification and Prioritization of Neurocognitive Technologies in the Domain of Governance. منادی 2026; 15 (1) :36-55 URL: http://monadi.isc.org.ir/article-1-328-fa.html
سعیدی مریم، محمدیان امین. شناسایی و اولویتبندی فناوریهای عصبی-شناختی در عرصه حاکمیت. امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات (منادی). 1405; 15 (1) :36-55
